نظریه های مهم دوران کودکی:1-نظریه های روان کاوی2-نظریه های یادگیری(رفتارگرایی)3-نظریه های شناختی4-نظریه های انسان گرایی5-نظریه های کردارشناسی6-نظریه های نمویافتگی

_نظریه های روان کاوی:1-فروید:کودک در سنین 6-3 در مرحله احلیلی قرار دارد و تکانه های نهاد به اندام های تناسلی منتقل میشوند و این مرحله بیشتر خوددوستدارانه است تا موضوعی.و یکسری تعارض در کودک ایجاد میشود وعقده ی الکترا در دختران و عقده ادیپ در پسرها شکل می گیرد. 2-اریکسون:اوایل کودکی را دوره شکفتن عمیق توصیف میکند.با توجهبه مراحل رشد روانی-اجتماعی اریکسون،کودک در این دوره سنی،در مرحله ابتکار عمل در برابر احساس گناه قرار دارد. 3-اشپیتز:وی به بررسی تحول کودک در دو سال اول زندگی علاقه مند بود.نظریه اشپیتز مبتنی بر ارائه مراحل پدیدآیی رابطه موضوعی و ارتباطی انسان هست. 4-آنا فروید:به گسترش روان تحلیل گری کودکان پرداخت. 5-ماهلر:اختلالی را در کودکان عنوان کرد به نام روان پریشی همزیستی که در سه یا چهار سالگی ظاهر میشود.

_نظریه های شناختی:1-پیاژه:کودکان دانشمندان کوجکی هستند که از طریق کاوش و دستکاری به طور فعال با محیط ارتباط برقرار میکنند و به یادگیری می پردازند.

نکته اول:ژان پیاژه علاقه مند به چگونگی استدلال و تفکر کودکان بود.هدف او این نبود که بداند کودکان چه یا چقدر می دانند،بلکه وی علاقه مند بود که بداند کودکان چگونه می دانند.پیاژه به این نتیجه رسید که کیفیت ذهنی کودکان با بزرگسالان متفاوت است.چند مفروضه پیاژه بدین شرح است:1.رشد یا تحول نتیجه تاثیر متقابل بین رسش و تجربه است.نوعی تعادل بین ساخت ژنتیکی و تجارب محیطی است.2.در تعامل بین رسش و تجربه،کودک کاملا فعال است و از دیدگاه پیاژه،فعال بودن کودک موجب برقراری تعامل رسش و تجربه است.3.رشد طی مراحلی صورت می گیرد که از قبل برنامه ریزی شده است.بنابراین هر مرحله محل و موقع ثابتی دارد.هر مرحله واحد صفت توحیدی است.هر مرحله تعادل بین ساخت اجزا و به وجود امدن یک مجموعه است.هر مرحله واجد دو تراز تهیه و اتمام است،یعنی در یک زمان خاص،فرایند های روانی در حال پیش رفتن بوده و سپس به مرتبه ای از تعادل می رسند.پایه های هر مرحله در مراحل قبلی طرح ریزی شده و خود مقدمه ای برای مراحل بعدی است.

2-نظریه برونر:نظریه های وی در روانشناسی براساس طرح های ذهنی و ساخت استوار است.به نظر برونر هر موضوعی را میتوان به زبان خاص کودک تبدیل کرد. 3-نظریه رشد قضاوت اخلاقی کلبرگ

_نظریه های بافتی رشد:1-ویگوتسکی: در زمینه رشد،بر موقعیت اجتماعی-فرهنگی و تجارب کودکان تاکید میکرد.گفتار خصوصی را نیز بااهمیت می دانست.

نکته دوم:تفاوت هایی که مطرح میشود معمولا هم به لحاظ نظری و هم به لحاظ کاربردی است.-ویگوتسکی:1.کودک فعال است اما تعامل اجتماعی بین کودک و افراد دیگر برقرار است و تفکر و فرایندهای شناختی از جامعه به فرد داده می شود. 2.رشد زبان پایه رشد مهارت های شناختی است. 3.گفتار خصوصی عامل رشد و تکامل تفکر و زبان است پایه ارتباط متقابل و اساس اجتماعی دارد،نقش تکوینی دارد و مهم ترین پیوند تحولی در انتقال از گفتار بیرونی به زبان درونی شده است.

-پیاژه:1.مهم ترین ابزار شناخت خود کودک است،کودک یک کاشف فعال و خودانگیخته است که بدون فشار دیگران فرضیه می سازد و انرا آزمون می کند.فعالیت از طریق دو کنش مکمل درون سازی و برون سازی صورت می گیرد. 2.رشد شناختی پایه رشد زبان است.زبان متاثر از رشد عقلانی و ابزارهای شناختی کودک است. 3. گفتارخودمحور مانع رشد است.گفتار خودمحور بیانگر ناتوانی کودک در انطباق دهی دیدگاه ها در تبادلات اجتماعی است.

هر دو نظریه هایی در مورد تفکر و زبان ارائه دادند اما متفاوت.پیاژه عنوان کرد که زبان مقدم بر تفکر است و ابتدا زبان شکل میگیرد و کودک حدود 200 کلمه را میگوید بعد تفکر حاصل میشود.اما ویگوتسکی گفت تفکر و زبان جایگاه مستقلی دارند اما در حدود دو سالگی تفکر پیش زبانی و زبان پیش تفکری ادغام میشود و زبان عقلی میشود و نقش درونی و بیرونی پیدا میکند و در حدود هفت سالگی متمایز میشود.

2-نظریه بوم شناسی برونفن برنر:او شخص را در یک سیستم پیچیده روابط در نظر می گیرد که سطوح مختلف محیط اطراف بر او تاثیر می گذارد

_نظریه های یادگیری(رفتارگرایی):1-پاولف(شرطی سازی کلاسیک) 2-واتسون 3-اسکینر(شرطی سازی عامل) 4-نظریه یادگیری اجتماعی بندورا

_نظریه های کردارشناسی:1-لورنز:نقش پذیری را تعریف کرد 2-نظریه دلبستگی بالبی:توصیف فرایندی که از طریق آن کودک شیرخوار به یک یا چند مراقب وابستگی هیجانی پیدا میکند و در کنار ان ها احساس امنیت میکند.3-نظریه ارزیابی دلبستگی اینزورث(موقعیت نااشنا) 4-مونتسوری:دوره های حساس رشد را بیان میکند که اگر رشد در این زمان طبیعی اتفاق نیفتد،اثر مطلوبی نخواهد داشت.

_نظریه های انسان گرایی:1-شارلوت بوهلر(نظریه مرحله ای رشد) 2-آبراهام مازلو(نظریه سلسله مراتب نیازها) 3-کار راجرز(نظریه رشد فردی)

_نظریه های نمویافتگی:1-نظریه والن 2- نظریه گزل

تحولات مغزی

مغز بین 6-2 سالگیاز 70درصد به 90 درصد وزن خود میرسد.رشد مغز با درک کردن آغاز میشود.در این دوره میلین دار شدن رشته های عصبی اغاز میشود.کودک،به دستاوردهای چشمگیر در تکالیفی که به قشر پیشانی مربوط میشوند،دست می یابد.

دو نیمکره جانبی شدن را آغاز میکنند و منجر به رسیدن کودک به دست برتر میشود.

غده هیپوفیز دو هورمون ترشح می کند که بر رشد تاثیر میگذارد:1-هورمون رشد 2-هورمون محرک غده تیروئید.

مخچه که وظیفه تعادل و کنترل حرکت بدن را دارد،به سرعت رشد میکند و باعث پیشرفت در مهارت های حرکتی میشود.

تحولات جسمانی و فیزیولوژیک

دو تا شش سالگی،سالهای بازی نامیده میشود زیرا بازی در این مدت شکوفا شده و بر تمام جنبه های رشد تاثیرمیگذارد.

در اوایل کودکی،رشد بدن،کندتر از دوران نوپایی و نوباوگی میشود و هر ساله قد به طور میانگین8-5 سانتی متر و وزن5/2 کیلوگرم افزایش می یابد.بدن کودک ترکه ای تر و شکم پهن تر و پاهای انها بلندتر میشود.در این دوره معمولا دندان های شیری کامل میشوند و در پایان این دوره،ریختن این دندانها آغاز می شود.

تحولات حرکتی

کودک در سال های پیش دبستانی،مهارتهایی را که قبلا به دست آورده در یک سیستم پویای پیچیده تر ادغام میکند.کودکی که به شکل منظم در محیط های طبیعی بازی میکند تناسب حرکتی بیشتری دارد.در مهارتهای حرکتی،تفاوتهای فردی و جنسیتی وجود دارد.

تحولات ذهنی و شناختی

_رشد زبان:کودکان بین 4-2 سالگی،پیشرفت حیرت انگیز و سرنوشت سازی در زبان میکنندبه طوریکه کودک در 2سالگی دو هزار کلمه و در 6 سالگی تقریبا ده هزار کلمه را فرامیگیرد.

_توجه:کودکان پیش دبستانی در مقایسه با کودکان دبستانی،زمان کمتری را صرف انجام تکالیف می کنند و نمیتوانند روی جزئیات تمرکز کنند اما توجه پایدار انها به تدریج بهبود می یابد و به توجه برنامه ریزی شده تبدیل میشود.

_حافظه:در کودکان پیش دبستانی حافظه بازشناسی خوب استو کودک توانایی تشخیص محرکی را که قبلا دیده است را دارد اما یاداوری محرک هایی که قبلا دیده ضعیف است.

_آگاهی از ذهن:کودکان در اوایل کودکی به تدریج از دنیای ذهن خود آگاه تر میشوند که این امر به دلیل رشد زبان و رشد شناختی اتفاق می افتد یعنی به یک فراشناخت میرسد.

تحولات هیجانی-عاطفی-اجتماعی

_خوداگاهی و عزت نفس:رشد زبان به کودک خردسال کمک میکند تا درباره خودش فکر کند و به خودآگاهی برسدو در نتیجه خودپنداره افزایش می یابد یعنی کودک متوجه میشود که منحصر به فرد است.مهمترین جنبه خودآگاهی عزت نفس است.

_آگاهی از هیجانات و توانایی تعبیر وپیش بینی کردن

_خودتنظیمی هیجانی:کودکان بین 6-3 سالگی به توانایی کنترل هیجانات دست می یابند.

_همدلی و همدردی در کودکان:در سال های پیش از دبستان به عنوان یک محرک مهم برای ایجاد رفتار نوع دوستانه است.اعمالی که دیگران از آن بهره مند میشوند بدون آنکه فرد یاری دهنده، انتظار دریافت پاداش را داشته باشد.

نکته سوم:شکل گیری همدلی در کودکان دارای مراحلی است:1-همدلی کلی که در دو ماه اول اتفاق می افتد یعنی کودک صدای گریه بشنود گریه میکندو...2-همدلی خودمحورانه(خودشناسانه)،از دوماهگی تا پایان یک سالگی است.کودک متوجه میشود برخی هیجانات مربوط به خود است و برخی مربئط به دیگران. 3-همدلی عاطفی که6-2 سالگی اتفاق می افتد.وقتی کسی ناراحت میشود کودکان می توانند از طریق زبان به ان فرد تسلی خاطر بدهند. 4-همدلی شناختی،در دوره ابتدایی تشکیل میشود.هیجانات،احساسات،عواطف را هم میتواند درک کند هم پاسخ دهد هم کمک کند. 5-همدلی انتزاعی،مثل همدلی کلی است.هرجای دنیا کسی ناراحت شود به صورت غیرمستقیم کمک میکند.

_ریشه همدلی از وجود مادر اتفاق می افتد.اگر همدلی شکل نگیرد افراد در نوجوانی قانون گریزو پرخاشگر می شوند و به پدر و مادر خود آسیب می رسانند.ریشه شکل گیری وجدان در همدلی است.ریشه تمام خودکشی ها،تمام خودزنی ها و گرایش به بزهکاری در همدلی است.

نکات کاربردی

-گفت وشنود با بزرگسالان به منظور پیشرفت زبان

-روش فرزند پروری به منظور افزایش همدلی و همدردی در کودکان

-تاثیرات مثبت بازی والدین همجنس با کودک در رشد شایستگی اجتماعی کودکان

-توجه مثبت بی قید و شرط و پذیرش کودکان همانگونه که هستند

-دخالت والدین جهت رشد مهارتهای حرکتی،متمرکز بر تفریح نه یادگیری فن درست

-استفاده از انیمیشن و فیلم های آموزشی

-ایجاد تفکر انتقادی توسط کتاب و آموزش به سبک پی فور سی